Mekruh ne demek? Dinde tahrimen ve tenzihen mekruh örnekleri nedir? Mekruh anlamı nedir?
Mekruh ne demek, sorusunun cevabı dört gözle beklenen mevzular içinde yer alıyor. Mekruh, İslam fıkıhında haram gibi net ve bağlayıcı olmamakla birlikte- yapılmaması istenen şeydir Efâl-i mükellefindendir. Sözcük anlamı olarak “hoş görülmeyen, beğenilmeyen şey” manasına gelir. İşte sizler için hazırlamış olduğumuz Mekruh nedir, ne demek? Mekruh çeşitleri nedir? Mekruh olan şeyler nelerdir? Tahrimen ve tenzihen mekruh hakkında detaylar…
Mekruh, Arapça bir terim olup, kelime anlamı olarak “hoş karşılanmayan” ya da “istemeyerek yapılan” anlamına gelir. İslam dini, müminleri hayırlı ve doğru yollara yönlendirmek amacıyla çoğu buyruk ve yasak içerir. Mekruh olan davranışlar ise dini açıdan günah kabul edilmese de, Allah’ın rızasını kazanmaya mani teşkil eder ve yapılmaması tavsiye edilen davranışlardır.
Allah Teâlâ ve Resûlü’nün, yapılmamasını net ve bağlayıcı olmayan bir biçim ve üslupla istediği fiile mekruh denir. Haramla mekruh içinde birtakım ortak noktalar vardır. Her ikisi de yasaklanan ya da güzel karşılanmayan ya da çirkin olan fiilleri anlatım eder. Ancak haram ve mekruh kavramları Hanefîlerde, öteki mezheplere göre birtakım farklılıklar gösterir.
Şöyle ki, haram; âyet, mütevatir ya da ünlü sünnetle net ve bağlayıcı şekilde yapılmaması istenen fiili anlatım ederken mekrûh; gene bu delillerle ama net ve bağlayıcı bir halde yasak anlatım etmeyen bir dille ya da haber-i vâhid gibi zannî bir delille durağan(durgun) olan yasak fiilleri kapsamına alır.
Mekruh tahrîmen ve tenzihen olmak suretiyle ikiye ayrılır:
1-Tahrîmen mekruh
Allah ve Resûlü’nün, yapılmamasını net ve bağlayıcı tarzda istediği eylem olmakla birlikte, bu arzu haber-i vahid gibi zannî bir kanıt ile durağan(durgun) olmuşsa buna “tahrîmen (harama yakın) mekruh” ismi verilir. Şu hadisi buna misal verebiliriz: “Kişi, kardeşi izin vermedikçe, onun alışverişi üstüne alışverişe girişmesin ve dünür üstüne dünürlük yapmasın.” Bu hadiste “satış üstüne satış” ve “dünürlük üstüne dünürlük” net bir dille yasaklanmaktadır. Bunun hükmünün haram olması gerekirken, bu hadisin haber-i vâhid olması yüzünden, yargı “tahrîmen mekruh” sayılmıştır.
Tahrîmen mekruhu işlemek cezayı gerektirir, ama bunu inkâr eden dinden çıkmaz.
2-Tenzîhen (helâla yakın) mekruh
Allah Teâlâ’nın ve Resûlü’nün koyduğu yasağın, net ve bağlayıcı özellikte olmaması halinde, eylem “tenzîhen mekruh” ismini alır. Namaz için mescide gidecek kimsenin soğan ya da sarımsak yemesi gibi. Hz. Peygamber şu şekilde buyurmuştur: “Soğan ve sarımsak yiyen kimse, mescidimize gelmesin, evinde otursun.”Hadis-i şerifte, çevrenin rahatsız edilmemesi için bir engelleme dikkat çekilmiştir. Kokusu topluluğu rahatsız ve huzursuz eden, aşırı ter, çorap vb. çirkin kokuların da hadis kapsamında düşünülmesi mümkündür.
Tenzîhen mekruhu işlemek cezayı ve kınanmayı gerektirmez. Fakat üstün ve faziletli olan şekle aykırıdır. Ancak her iki mekruhu terkeden kimse övülür. Hanefîler dışındaki mezhep imamları Hanefîlerin tahrîmen mekruh saydıkları fiilleri de haram kapsamına alırlar. Onlar, haram anlamında yasak edilmediğine dair işaret bulunan fiiller için, yalnız “mekruh” kavramını kullanırlar.
Hanefîlerde, tahrîmen mekruh vacibin, tenzîhen mekruh ise mendubun karşıtıdır.
Tahrîmen mekruha 5 örnek
-İki şahıs içinde meydana getirilen anlaşmayı bozmaya çalışmak
-Evlenme teklifi almış birine gidip evlenme teklifi etmek
-Ramazan bayramının ilk günü oruç tutmak
-Altın ve gümüş kap ile yiyip içmek
-İmamdan önce rükuya gitmek
Tenzîhen mekruha 5 örnek
-Soğan sarımsak yiyip camiye gitmek
-Abdest alırken suyu israf etmek
-Burnu sağ el ile temizlemek
-Namazın sünnet ve adabını terk etmek
-Namazda gözleri yummak
Mekruh, dinen yapılması yasaklanmış ya da güzel karşılanmayan davranışlar için kullanılan bir terimdir. İslam hukukuna göre, bir eylem haram değilse de mekruh olabilir. Bu durumda, şahıs o eylemi yaparsa günah işlemiş olmaz, ama Allah’ın hoşnut olmadığı bir davranışı gerçekleştirmiş olur. Mekruh olan bir eylem, Müslüman toplumunda negatif bir tepkiyle karşılanabilir.
Örnek olarak, malını israf etmek mekruh kabul edilir. İslam alimleri, kişinin mallarını israf etmek yerine, fakirlere yardım etmenin daha iyi bir davranış bulunduğunu belirtirler.
Şafi mezhebi, mekruhun tek çeşit bulunduğunu savunur ve bu tür davranışları yapan şahıs övgüye layık görülür, ama yapmayan yalnızca kınanır, cezalandırılmaz.
Hanefi mezhebi ise mekruhu iki kategoride inceler: Tahrimen mekruh ve tenzihen mekruh. Tahrimen mekruh, mutlaka yapılmaması tavsiye edilen mekruh eylemleri anlatım ederken, tenzihen mekruh, terk edilmesi tavsiye edilen ama yapılması affedilebilen mekruh eylemleri anlamına gelir.
Her iki mezhepte de mekruh kavramı, Müslüman bireylerin dikkat etmeleri gereken, güzel olmayan davranışlarla alakalı bir uyarıdır. Mekruh eylemlerden kaçınılması, dinin öğretilerine makul bir yaşam sürdürme amacıyla önemlidir.
Bir yanıt yazın